Służebność przesyłu Łódź
1. Służebność przesyłu
Służebność przesyłu to ograniczone prawo rzeczowe ustanawiane na nieruchomości. Daje ono przedsiębiorstwu przesyłowemu prawo umiejscowienia urządzeń przesyłowych na nieruchomości ich właścicieli. Służebność przesyłu jest odpłatna – odszkodowanie za służebność przesyłu. Daje ona między innymi prawo do korzystania z części nieruchomości w celu usuwania awarii, konserwacji czy modernizacji urządzeń przesyłowych. (Jaka jest cena za ustanowienie służebności przesyłu w kontekście KC? – skontaktuj się z nami).
2. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości jest rekompensatą płaconą przez przedsiębiorstwo przesyłowe dla właściciela nieruchomości za korzystanie z niej bez tytułu prawnego, tj. bez umowy czy decyzji administracyjnej wydanej na podstawie ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64).
W świetle ostatnich orzeczeń Sądu Najwyższego, wydanie decyzji administracyjnej regulującej prawo do korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe może przekreślić możliwość otrzymania ww. wynagrodzenia oraz ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego, jakim jest służebność przesyłu.
W przypadku, gdy nie została wydana decyzja administracyjna stanowiąca podstawę do lokalizacji inwestycji dotyczącej urządzeń przesyłowych, właściciel nieruchomości może domagać się od właścicieli tych urządzeń (przedsiębiorstw wodociągowych, energetycznych, ciepłowniczych) jednocześnie odpłatnego ustanowienia służebności przesyłu, która obejmuje wynagrodzenie na przyszłość, oraz wypłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości za 10 lat wstecz (w przypadku osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej) lub za 3 lata wstecz (w przypadku podmiotów gospodarczych).
Jak ustanowić służebność przesyłu – poradnik krok po kroku
Etap 1: Ustalenie właściciela urządzeń
Właściciel nieruchomości, chcąc ustanowić służebność przesyłu, powinien najpierw ustalić, kto jest właścicielem urządzeń przesyłowych. Przedsiębiorstwa przesyłowe są ich właścicielami, gdy te są wpisane w ich majątek.
Etap 2: Badanie stanu prawnego nieruchomości
Kolejnym krokiem jest zbadanie działu III księgi wieczystej nieruchomości – należy sprawdzić, czy nie ma tam ujawnionych ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości, np. poprzez już istniejącą służebność lub decyzję administracyjną.
Etap 3: Wniosek o podstawę prawną
W przypadku braku takich wpisów, można wystąpić do przedsiębiorstwa przesyłowego z pismem, w którym właściciel zwraca się z wnioskiem o podanie podstawy prawnej, na jakiej posadowiono urządzenia.
Etap 4: Negocjacje i operat szacunkowy
Jeśli przedsiębiorstwo nie wskaże podstawy prawnej, właściciel powinien zażądać podjęcia negocjacji. W takim przypadku dobrze jest posiadać wstępną opinię rzeczoznawcy majątkowego – operat szacunkowy określający wartość prawa służebności przesyłu. Po osiągnięciu porozumienia strony udają się do notariusza.
Etap 5: Droga sądowa
Dopiero w przypadku odmowy zawarcia umowy istnieje możliwość ustanowienia służebności na drodze sądowej. Należy wtedy wystąpić do sądu z wnioskiem (nie mylić z pozwem) o ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego – służebność przesyłu Łódź.
Etap 6: Dowody i biegli sądowi
W postępowaniu sądowym konieczne będzie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety (mapa do celów prawnych) oraz biegłego rzeczoznawcy majątkowego, który określi wysokość wynagrodzenia. Często powołuje się też biegłego specjalistę ds. urządzeń przesyłowych w celu ustalenia szerokości strefy ochronnej.
Sprawy sądowe dotyczące służebności przesyłu wymagają fachowej obsługi. Przed wystąpieniem na drogę sądową należy przeanalizować, czy przedsiębiorstwu nie będzie przysługiwał zarzut zasiedzenia, co jest tematem złożonym i wymaga osobnego omówienia.
Służebność przesyłu – zmiany w rozporządzeniu 2023
Wraz z wejściem w życie Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości, zmodyfikowano zasady określania wartości służebności. Na podstawie § 32 ust. 6 współczynnik korzystania z pasa został "zabetonowany" i wynosi:
- dla urządzeń podziemnych: ≤ 0,3;
- dla urządzeń nadziemnych: ≤ 0,5;
- dla urządzeń naziemnych: 1;
- dla urządzeń w pasach dróg wewnętrznych: ≤ 0,1.
§ 32 ust. 7 zakłada możliwość podwyższenia tych współczynników w „szczególnych przypadkach”. Jednak ustawodawca nie wyjaśnił tego pojęcia, co sprawia, że w praktyce, przy wysokiej powtarzalności urządzeń, przepis ten jest niemal martwy, a uzasadnienie odstępstwa byłoby karkołomne.
Piotr Fidala
rzeczoznawca majątkowy Łódź 2026 r.